ಒಂದು ಊರಿನ ಕಥೆ

ಕೊಪ್ಪ

ಅಧ್ಯಾಯ ೯

ಕೊಪ್ಪ ಪೇಟೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ನನಗೆ ನನ್ನ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಎರಡು ಪ್ರಸಂಗಗಳು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿವೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಒಂದು ಸಂಕಟದ ಪ್ರಸಂಗವಾದರೆ, ಎರಡನೆಯದು ನನ್ನ ಜೀವಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ಸಂತೋಷದ ಪ್ರಸಂಗವಾ ಗಿತ್ತು:

ಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿ ೨೦ ರೂಪಾಯಿಗಾಗಿ ಅಡಿಕೆ ಮಾರಲು ನಮ್ಮ ಪರದಾಟ

ಅದು ೧೯೬೩ನೇ ಇಸವಿಯ ಅಕ್ಟೋಬರ್ ತಿಂಗಳು. ದಸರಾ ರಜೆಗಾಗಿ ಊರಿಗೆ ಬಂದಿದ್ದ ನಾನು ರಜೆ ಮುಗಿದ ನಂತರ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಗೆ ಹೊರಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆಗ ನಮ್ಮ ಮನೆಯ ಹಣಕಾಸಿನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟು ಹೋಗಿತ್ತು. ನಮಗಿದ್ದ ಒಂದೆಕರೆ ಅಡಿಕೆ ತೋಟದ ಬೆಳೆ  ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಾಲ ಕೊಟ್ಟವರ ಪಾಲಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಧ ಎಕರೆ ಗೇಣಿಯ ಜಮೀನು ನಮಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದ ಜಮೀನ್ದಾರರು ಆ ಒಂದು ವರ್ಷ ಗೇಣಿ ಮಾಫಿ ಮಾಡಲು ನಾವು ಮಾಡಿದ ಬೇಡಿಕೆಯನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು.

ನನ್ನ ದಸರಾ ರಜೆ ಮುಗಿಯುತ್ತಾ ಬಂದು ನಾನು ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಗೆ ಹೊರಡಬೇಕಾದ ದಿನವೂ ಬಂದು ಬಿಟ್ಟಿತು. ತಂದೆಯವರಿಗೆ ನಾನು ಎರಡು ತಿಂಗಳ ಹಾಸ್ಟೆಲ್ ಫೀ ಕಟ್ಟಬೇಕೆಂದು ಗೊತ್ತಿತ್ತು. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನನಗೆ ಸುಮಾರು ೨೦ ರೂಪಾಯಿಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತು. ತಂದೆಯವರು ಸುಮಾರು ೧೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಂ ಬೆಟ್ಟೆ ಅಡಿಕೆಯನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಆ ಮದ್ಯಾಹ್ನ ಊಟದ ನಂತರ ನನ್ನೊಡನೆ ಕೊಪ್ಪಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಮಾರಿ ನನ್ನ ಖರ್ಚಿಗೆ ೨೦ ರೂಪಾಯಿ ಕೊಡಲು ಸಾಧ್ಯವೆಂದು ಅವರು ಭಾವಿಸಿದ್ದರು. ನಮ್ಮ ದುರಾದೃಷ್ಟದಿಂದ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆಯ ಬೆಲೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಯಲ್ಲೇ ತುಂಬಾ ಬಿದ್ದು ಹೋಗಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲೂ ಬೆಟ್ಟೆ ವೆರೈಟಿ ಬೆಲೆ ನೆಲ ಕಚ್ಚಿತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಅಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೊಳ್ಳುವ ಯಾವುದೇ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುವಂತಹ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಕೆಲವು ಪುಟ್ಟ ಅಂಗಡಿಗಳು ಕೆಲಸಗಾರರಿಗೆ ಅಡಿಕೆ ಮಾರುತ್ತಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಅವಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಮಾಣದ ಅಡಿಕೆ ಬೇಕಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ತಂದೆಯವರು ನನ್ನೊಡನೆ ಅಡಿಕೆ ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ಹಲವು ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿ ಮಾರಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಯಾರಿಗೂ ಕೊಳ್ಳಲು ಆಸಕ್ತಿ ಇರಲಿಲ್ಲ.

ಅಷ್ಟರಲ್ಲೇ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಯ  ಸಿಕೆಎಂಎಸ್ ಬಸ್ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ಹೊರಡುತ್ತಿದ್ದುದು ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಆದರೆ ನಾನು ಅದನ್ನು ಹತ್ತಿ ಹೋಗುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ನನಗೂ ಮತ್ತು ತಂದೆಯವರಿಗೂ ಆತಂಕ ಏರಿ ಹೋಯಿತು. ಕೇವಲ ಇನ್ನೊಂದು ಶಂಕರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ಬಸ್ ೫ ಗಂಟೆಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಗೆ ಹೊರಡಲಿತ್ತು.  ಅದು ತಪ್ಪಿದರೆ ನಾವು ಮನೆಗೆ ವಾಪಾಸ್ ಆಗಬೇಕಿತ್ತು.  ಆದರೆ ಮಾರನೇ ದಿನವಾದರೂ ತಂದೆಯವರಿಗೆ ಹಣವನ್ನು ಒದಗಿಸಲು ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು? ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾವೊಂದು ವರ್ಣಿಸಲಾರದ ದುಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಕೊಪ್ಪ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡಿದ್ದೆವು.

ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಪ್ಪದ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಗಟು ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳು ಇದ್ದರು. ಒಬ್ಬರು ಮಾವಿನಕಟ್ಟೆ ಸಾಹೇಬರಾದರೆ ಇನ್ನೊಬ್ಬರು ಸಿದ್ದಿ ಸಾಹೇಬರು. ಹೆಚ್ಚಿನ ಶ್ರೀಮಂತ ಜಮೀನ್ದಾರರು ತಮ್ಮ ವಾರ್ಷಿಕ ದಿನಸಿ ಸಾಮಾನುಗಳಿಗೆ ಈ ಎರಡು ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಆರ್ಡರ್ ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ನಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಶ್ರೀಮಂತ ಸೋದರಳಿಯಂದಿರಾದ ಮರ್ಡಿ ಕೃಷ್ಣರಾಯರು ಮತ್ತು ಕರಿಗೆರಸಿ ಗಣೇಶಯ್ಯನವರು ಸಿದ್ದಿ ಸಾಹೇಬರ ಮುಖ್ಯ ಗಿರಾಕಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಹಾಗಾಗಿ ನಮ್ಮ ತಂದೆಯವರಿಗೂ ಅವರ ಪರಿಚಯ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಇತ್ತು.

ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಎದುರಿಗೇ ಇದ್ದ ತಮ್ಮ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಸಿದ್ದಿ ಸಾಹೇಬರಿಗೆ ನಮ್ಮ ತಂದೆಯವರು ಮೂಟೆಯೊಂದನ್ನು ಹೊತ್ತುಕೊಂಡು ನನ್ನೊಡನೆ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಂಗಡಿಗಳಿಗೆ ಅಲೆಯುತ್ತಿರುವುದು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತಂತೆ. ಅವರು ತಂದೆಯವರನ್ನು ಅಂಗಡಿಯೊಳಗೆ ಕರೆದು ನಮ್ಮ ಅಲೆದಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ತಂದೆಯವರು ತಮ್ಮ ಬವಣೆಯನ್ನು ಅವರಿಗೆ ಹೇಳಬೇಕಾಯಿತು. ಅವರಿಗೆ ನಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ ಬಡತನದ ಅರಿವಿತ್ತು. ಅವರು ಕೂಡಲೇ ಅಂಗಡಿಯ ಕೆಲಸಗಾರನೊಬ್ಬನಿಗೆ ಮೂಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಅಡಿಕೆಯನ್ನು ತೂಕ ಮಾಡುವಂತೆ ಹೇಳಿದರು. ಅದರ ತೂಕ ೧೦ ಕಿಲೋಗ್ರಾಮ್ ಇತ್ತು. ಸಾಹೇಬರು ತಂದೆಯವರೊಡನೆ ಅವರಿಗೆ ಎಷ್ಟು ಹಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆ ಇತ್ತೆಂದು ವಿಚಾರಿಸಿದರು. ತಂದೆಯವರು ೨೫ ರೂಪಾಯಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದಂತೇ ಪಟಪಟನೆ ೫ ರೂಪಾಯಿನ ೫ ನೋಟುಗಳನ್ನು ಎಣಿಸಿ ಕೊಟ್ಟುಬಿಟ್ಟರು.

ನಮಗೆ ಆ ಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ದೇವರೇ ಸಿದ್ದಿ ಸಾಹೇಬರ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ಹಣ ದೊರೆಯುವಂತೆ ಮಾಡಿದನೆಂದು ಕಾಣಿಸಿದ್ದರಲ್ಲಿ ಆಶ್ಚರ್ಯವೇನಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಹೇಬರಿಗೆ ಸಲಾಂ ಮಾಡಿದ  ತಂದೆಯವರು ಕೂಡಲೇ ನನ್ನನ್ನು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ೨೦ ರೂಪಾಯಿ ನನ್ನ ಕೈಮೇಲೆ ಇಟ್ಟರು. ಅದು ನನಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಹಣವೇ ಆಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಹಣವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಎಷ್ಟು ಹೋರಾಟ ಮಾಡಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಅನುಭವ ನನಗೆ ಚೆನ್ನಾಗಿ ಆಯಿತು. ಮಾತ್ರವಲ್ಲ. ತಂದೆಯವರು ಆ ವರ್ಷ ಪೂರ್ತಿ ಸಂಸಾರದ ಖರ್ಚನ್ನು ಹೇಗೆ ನಿಭಾಯಿಸುವರೆಂಬ ಚಿಂತೆಯೂ ನನ್ನ ತಲೆಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡಿತು. ನಮ್ಮ ಸಂಸಾರದ ಬವಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತೆ ಮಾಡುತ್ತಲೇ ನಾನು ರಾತ್ರಿಯಾಗುವಾಗ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆ ತಲುಪಿದೆ.

ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ Rank ಪಡೆದು ನ್ಯೂಸ್ ಪೇಪರಿನಲ್ಲಿ ಹೆಸರು  - ಆದರೆ ಪೇಪರ್ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ!

ನಾನು ಇನ್ನೂ ಒಂದು ವಿಚಾರಕ್ಕೆ ಕೊಪ್ಪವನ್ನು ಎಂದೂ ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ನಾನು ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಜೆ. ಸಿ. ಬಿ.ಎಂ ಕಾಲೇಜಿನ ಮೊದಲ ವರ್ಷದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಯಾಗಿ ಪಿ.ಯು.ಸಿ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮುಗಿಸಿದ್ದೆ. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಪಿ.ಯು.ಸಿ  ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ನ್ಯೂಸ್ ಪೇಪರುಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದವು. ಹಾಗೆಯೇ ಪರೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ೧೦ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನನ್ನ ದೊಡ್ಡ ಅಣ್ಣನಿಗೆ ನನ್ನ ಹೆಸರನ್ನು ಆ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡುವ ಆಶೆ ತುಂಬಾ ಇತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ನನ್ನ ಕಾಲೇಜು ಅಧ್ಯಾಪಕರೂ ಕೂಡ ನಾನು ಆ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಅರ್ಹನೆಂದು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.

ಅದು ೧೯೬೬ನೇ ಇಸವಿಯ ಜೂನ್ ೧ನೇ ತಾರೀಕು. ನಾನು ಅಕ್ಕಂದಿರ ಊರಾದ ಹೊಕ್ಕಳಿಕೆಯಿಂದ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ಹೊರಟು ಕೊಪ್ಪದ ಮೂಲಕ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಲು ಗಡಿಕಲ್ಲಿಗೆ ಬಂದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಗುಂಡಾ ನಾಯಕರ ಅಂಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಅಂದಿನ ಪ್ರಜಾವಾಣಿ ಪತ್ರಿಕೆ ನನ್ನ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಫಲಿತಾಂಶಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗಿದ್ದವು. ನನ್ನ ರಿಜಿಸ್ಟರ್ ನಂಬರ್ ಫಸ್ಟ್ ಕ್ಲಾಸಿನಲ್ಲಿ ಪಾಸಾದವರ ಪಟ್ಟಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಪ್ರಥಮ ೧೦ ಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಪಡೆದ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ಹೆಸರುಗಳ ಮೇಲೆ ಕೂಡ ನನ್ನ ಕಣ್ಣು ಹಾಯಿಸಿದೆ. ನನ್ನ ಕಣ್ಣನ್ನು ನನಗೇ ನಂಬಲಾಗಲಿಲ್ಲ. ನನ್ನ ಹೆಸರು ನಾಲ್ಕನೇ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿತ್ತು! ಆದರೆ ನನ್ನ ಸಂತಸವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳಲು ನನಗೆ ಪರಿಚಯವಿದ್ದವರು ಯಾರೂ ನನ್ನ ಬಳಿಯಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಗುಂಡಾ ನಾಯಕರ ಬಳಿ ಕೇವಲ ಒಂದು ಪ್ರತಿ ಇದ್ದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಲು ಅವರು ಒಪ್ಪಲಿಲ್ಲ.

ಆಮೇಲೆ ಅರ್ಧ ಗಂಟೆಯಲ್ಲಿ ನಾನು ಕೊಪ್ಪ ಪಟ್ಟಣ ತಲುಪಿದೆ. ಅಲ್ಲಿನ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಕಾಲೇಜಿನ ಸಹಪಾಠಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಎಂಬುವವನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಬಿದ್ದ. ಅವನು ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷದಿಂದ ನನ್ನನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸತೊಡಗಿದ. ಆಗ ನಾನು ಅವನಿಗೆ ನನಗೆ ಊರಿನಲ್ಲಿ ನನ್ನ ಹೆಸರು ಪೇಪರಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾಗಿರುವುದನ್ನು ತೋರಿಸಲು ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯೂ ಇಲ್ಲದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ತಿಳಿಸಿದೆ. ಆಮೇಲೆ ನಾವಿಬ್ಬರೂ ಕೊಪ್ಪದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಅಂಗಡಿಯನ್ನೆಲ್ಲ ಸುತ್ತಾಡಿದರೂ ಯಾರೂ ಅವರ ಬಳಿಯಿದ್ದ ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಪ್ರತಿಯನ್ನು ನನಗೆ ಕೊಡಲು ತಯಾರಿರಲಿಲ್ಲ.

ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಾನು ಹೇಗಾದರೂ ಒಂದು ಪ್ರತಿ ಪಡೆದೇ ಊರಿಗೆ ಹೋಗಬೇಕೆಂದು ಹೇಳಿದೆ. ಅವನು ನನ್ನನ್ನು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲೇ ಇರುವಂತೆ ಹೇಳಿ ಹೊರಟುಹೋದ. ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದ ನಂತರ ಅವನು ಒಂದು ಪ್ರತಿಯೊಡನೆ ನನ್ನ ಮುಂದೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾದ. ಅವನು ಮಾಡಿದ್ದಿಷ್ಟೇ. ಅಂಗಡಿಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಓದಲೆಂದು ಒಂದು ಪ್ರತಿಯನ್ನು ಪಡೆದು ಅದನ್ನು ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಹಾಗೇ ಹೊರಟು ಬಂದು ಬಿಟ್ಟಿದ್ದ! ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪ್ರಾಯಶಃ ನಾರ್ವೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದ ಮರಿತೊಟ್ಲು ಎಂಬ ಊರಿನವನು.  ಅವನು ಮಾಡಿದ  ಉಪಕಾರವನ್ನು ನಾನೆಂದೂ ಮರೆಯುವಂತಿಲ್ಲ. ಅವನು ಕೊಟ್ಟ ಪ್ರಜಾವಾಣಿಯ ಪ್ರತಿ ಇಂದೂ ನನ್ನ ಬಳಿಯಿದೆ. ಜೈ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ!

---------------------- ಮುಕ್ತಾಯ-----------------------

 

ಒಂದು ಊರಿನ ಕಥೆ

ಕೊಪ್ಪ

ಅಧ್ಯಾಯ ೮

ಆ ದಿನ ನನಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಬೆಳವಿನಕೊಡಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಯಾವುದೋ ಸಂತರ್ಪಣೆ ಊಟ ಆಗ ತಾನೇ  ಮುಗಿದಿತ್ತು. ಬಂದವರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಜನ ಕಾಫಿ ಕೂಡ ಕುಡಿಯದೇ ಕೂಡಲೇ ಮನೆಯಿಂದ ಹೊರಟು ಬಿಟ್ಟರು. ಅವರೆಲ್ಲಾ ಹುರುಳಿಹಕ್ಕಲಿಗೆ ಹೋಗುವವರಂತೆ. ಅಲ್ಲಿಯ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿಯವರು ಒಂದು ವಿಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಏರ್ಪಾಟು ಮಾಡಿದ್ದರಂತೆ. ಪುಟ್ಟಣ್ಣ ಮತ್ತು ನಾನು ಕೂಡಾ ಕುತೂಹಲ ತಡೆಯಲಾರದೇ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡೆವು. ನಮ್ಮ ಗುಂಪು ಕಿತ್ಲೆಕಟ್ಟೆ ಗುಡ್ಡ ಹತ್ತಿ ಕೊಂಗನಸರಳು ಎಂಬ ಕಣಿವೆಯನ್ನು ಹಾದು ಹುರುಳಿಹಕ್ಕಲನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹುರುಳಿಹಕ್ಕಲಿನ ಸಾಹುಕಾರರು  ಮತ್ತು ಬೆಳವಿನಕೊಡಿಗೆ ಗ್ರಾಮ  ಪಂಚಾಯತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದ ಬಿ.ಎಸ್.ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣರಾಯರ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಮಾರಂಭ ಒಂದು ಏರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ವೇದಿಕೆಯ ಮೇಲಿದ್ದವರೆಂದರೆ (ನಮಗೆ ಆಮೇಲೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಸಿದಂತೆ)  ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿಯ ವತಿಯಿಂದ ಆರಾಧ್ಯ ಎಂಬುವರು, ಕೊಪ್ಪ ತಾಲೂಕ್ ಬೋರ್ಡ್ ಪ್ರೆಸಿಡೆಂಟ್ ಹೆಚ್.ಜಿ.ಗೋವಿಂದೇ ಗೌಡರು, ಕೊಪ್ಪ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಹೆಡ್ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾಳಿಂಗ ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪ ರೇಂಜ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಆಫೀಸರ್  (ಹೆಸರು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿಲ್ಲ). ಕೊಪ್ಪ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಹೆಡ್ಮಾಸ್ಟರ್ ಕಾಳಿಂಗ ಕೃಷ್ಣ ಅವರು ತುಂಬಾ ಸಮರ್ಥರೆಂದು ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಕೊಪ್ಪ ಹೈಸ್ಕೂಲ್ ಕೂಡ ತುಂಬಾ ಹೆಸರು ಗಳಿಸಿತ್ತಂತೆ . ಅಲ್ಲಿನ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಕವಿಲ್ಕೊಡಿಗೆ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಒಬ್ಬರಾಗಿದ್ದರು. ಇನ್ನು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರ ಶ್ರೀಮಾನ್ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಅವರು ಕೂಡ ಅಲ್ಲಿಯೇ ಓದಿದ್ದರಂತೆ.

 

ನಾನು ಗೋವಿಂದೇ ಗೌಡರನ್ನು ನೋಡಿದ್ದು ಅದೇ ಮೊದಲ ಬಾರಿ. ಆಮೇಲೆ ಅವರನ್ನು ಹಲವು ಬಾರಿ ನೋಡಿದ್ದು ನೆನಪಿದೆ. ಇನ್ನು ರೇಂಜರ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಆಫೀಸರ್ ಅವರು ಸ್ವಲ್ಪ “ಡೇಂಜರ್” ಎಂದು ಶ್ರೀಮಂತ ಜಮೀನ್ದಾರರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಕಾರಣವಿಷ್ಟೇ. ಅವರು ಮಲಯಾಳಿ ಕುಟ್ಟಿಗಳಿಂದ ಗುಟ್ಟಾಗಿ ಕೊಯ್ದು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿ  ಕೂಡಿಡುತ್ತಿದ್ದ ನಾಟಾಗಳನ್ನು ರೇಂಜರ್ ಅವರು ರೈಡ್ ಮಾಡಿ ಸೀಜ್ ಮಾಡಿಬಿಡುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ!  ಕಾರ್ಯ ಕ್ರಮ ತುಂಬಾ ಚೆನ್ನಾಗಿ ನಡೆಯಿತು. ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ವಯಸ್ಕರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಮಿತಿಯವರು  ವಿಡಿಯೋ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ತಾವು ತಂದ ಪ್ರೊಜೆಕ್ಟರ್ ಮೂಲಕ ತುಂಬಾ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಅದೆಲ್ಲಾ  ಮುಗಿದು ನಾವು ಮನೆ ಸೇರುವಾಗ  ತುಂಬಾ ರಾತ್ರಿಯಾಗಿತ್ತು.

ಮಲೆನಾಡ ಗಾಂಧಿ ಹೆಚ್.ಜಿ.ಗೋವಿಂದೇ ಗೌಡರು

ಕೊಪ್ಪ ಪಟ್ಟಣ ಮತ್ತು ಕೊಪ್ಪ ತಾಲೂಕಿನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಮುಂದೆ ಮಲೆನಾಡ ಗಾಂಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದ  ಹೆಚ್.ಜಿ.ಗೋವಿಂದೇ ಗೌಡರು. ತಮ್ಮ ತಾರುಣ್ಯದಲ್ಲೇ ಸ್ವಾತಂತ್ರ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದ ಗೌಡರು ಒಬ್ಬ ನುರಿತ ರಾಜಕಾರಣಿ. ಕೊಪ್ಪ ಪಟ್ಟಣದ ಮುನಿಸಿಪಲ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ, ಕೊಪ್ಪ ತಾಲೂಕ್ ಡೆವಲಪ್ಮೆಂಟ್ ಬೋರ್ಡ್ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮುಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರಾಗಿ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳಿಗೆ ಮಿತಿಯಿರಲಿಲ್ಲ.

ಕಾಲೇಜಿಗಾಗಿ ಪೈಪೋಟಿ

ಅಂದಿನ ಕಾಲದ ಮಲೆನಾಡಿನ ತರುಣ ತರುಣಿಯರಿಗೆ ಕಾಲೇಜು ಮಟ್ಟದ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕೇವಲ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಯ ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರಾ ಅವಕಾಶವಿತ್ತು.. ಹಾಗಾಗಿ ಕೊಪ್ಪ, ಶೃಂಗೇರಿ ಮತ್ತು ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ತಾಲೂಕುಗಳಿಗೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಯೇ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿತ್ತು.  ಗೋವಿಂದೇ ಗೌಡರು ಕೂಡ ತಮ್ಮ ಇಂಟರ್ ಮೀಡಿಯೇಟ್ ತರಗತಿಯನ್ನು ಸಹ್ಯಾದ್ರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲೇ ಮುಗಿಸಿದ್ದರಂತೆ. ಸುಮಾರು ೧೯೬೩-೧೯೬೫ ನೇ ಇಸವಿಯ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಮೂರು ತಾಲೂಕು ಕೇಂದ್ರಗಳಿಗೆ ಹೊಸ ಕಾಲೇಜು ಸ್ಥಾಪನೆ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಪೈಪೋಟಿಯಲ್ಲಿ ಶೃಂಗೇರಿಯ ಚಂದ್ರಮೌಳಿ ರಾಯರು ಮತ್ತು ವೀರಪ್ಪ ಗೌಡರ ನೇತೃತ್ವದ ಭಾರತೀ ವಿದ್ಯಾ ಸಂಸ್ಥೆ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಿತು. ಅದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣ ಅದು ಮಣಿಪಾಲ್ ಅಕ್ಯಾಡೆಮಿಯೊಂದಿಗೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಒಪ್ಪಂದ. ಅದರೊಂದಿಗೆ ಶೃಂಗೇರಿಯಲ್ಲಿ ಜೆ.ಸಿ.ಬಿ.ಎಂ.ಕಾಲೇಜಿನ ಸ್ಥಾಪನೆ ೧೯೬೫ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನೆರವೇರಿತು. ಮುಂದೆ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ತುಂಗಾ ಮಹಾವಿದ್ಯಾಲಯ ೧೯೬೭ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾಪನೆಗೊಂಡಿತು. ಆದರೆ ಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಕಾಲೇಜಿನ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಹಲವು ವರ್ಷಗಳೇ ಬೇಕಾದವು.

ಎಂ ಎಲ್ ಏ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ

ಮಾನ್ಯ ಕಡಿದಾಳ್ ಮಂಜಪ್ಪನವರು ೧೯೬೭ರಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಸನ್ಯಾಸ ಸ್ವೀಕರಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಶೃಂಗೇರಿ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ ಸ್ಪರ್ದಿಸಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಯಿತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಬಸವಾನಿ ರಾಮಶರ್ಮರ ಹೆಸರೂ ಇತ್ತು. ಆದರೆ ಮುಖ್ಯ ಪೈಪೋಟಿ ಕೊಪ್ಪದಿಂದ ಗೋವಿಂದೇ ಗೌಡರು ಮತ್ತು ಶೃಂಗೇರಿಯಿಂದ ವೀರಪ್ಪ ಗೌಡರ ನಡುವೆ ಇತ್ತು. ಅಂದಿನ ಮೈಸೂರು ಕಾಂಗೆಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ನಿಜಲಿಂಗಪ್ಪನವರ ದರ್ಬಾರು ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ನಾನಾಗ ಶೃಂಗೇರಿ ಕಾಲೇಜಿನಲ್ಲಿ ಓದುತ್ತಿದ್ದೆ. ವೀರಪ್ಪ ಗೌಡರ ಮಗ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟ್ಯಾಗೋರ್ ನನ್ನ ಸಹಪಾಠಿಯಾಗಿದ್ದ.

ಒಂದು ದಿನ ಸಂಜೆ ನಾವು ಕಾಲೇಜಿನಿಂದ ಹಿಂದಿರುಗುವಾಗ ವೀರಪ್ಪ ಗೌಡರು ಮೀಸೆ ತಿರುವುತ್ತಾ ದೊಣ್ಣೆ (Walking Stick) ಕೈಯಲ್ಲಿ ಹಿಡಿದುಕೊಂಡು ಕೆಳಗಿನ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕಳಸಪ್ಪ ನಾಯಕರ ಅಂಗಡಿ ಪ್ರವೇಶ ಮಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡಿದೆವು. ವಿಷಯ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ಮಾರನೇ ದಿನ ವೀರಪ್ಪ ಗೌಡರು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಟಿಕೆಟ್ ಪಡೆಯುವುದರಲ್ಲಿ ಜಯಶೀಲರಾದರೆಂದು ಊರಿಗೆಲ್ಲ ತಿಳಿದು ಹೋಯಿತು. ಆಗಿನ್ನೂ ನಲವತ್ತರ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿದ್ದ ಗೋವಿಂದೇ ಗೌಡರು ಮುಂದೆ ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಜನತಾದಳದ ಅಭ್ಯರ್ಥಿಯಾಗಿ ವಿಧಾನ ಸಭೆಯನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದರು. ಮುಂದೆ ಕರ್ನಾಟಕ ಸರ್ಕಾರದಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಚಿವರಾಗಿ ಅವರು ಸಲ್ಲಿಸಿದ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಗಳ ವಿವರ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಲಭ್ಯವಿದೆ.

------------------ಮುಂದಿನ ಅಧ್ಯಾಯದಲ್ಲಿ ಮುಕ್ತಾಯ-------  (ಫೋಟೋದಲ್ಲಿ ಮಲೆನಾಡ ಗಾಂಧಿ ಹೆಚ್.ಜಿ.ಗೋವಿಂದೇ ಗೌಡರು ಮತ್ತು ಸುಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗೀತಗಾರ ಶ್ರೀಮಾನ್ ವಿದ್ಯಾಭೂಷಣ ಅವರು }

 

 

ಒಂದು ಊರಿನ ಕಥೆ

ಕೊಪ್ಪ

ಅಧ್ಯಾಯ ೭

ನಾಯಕ್ ಬ್ರದರ್ಸ್

ನಾಯಕ್ ಬ್ರದರ್ಸ್ ಆಗಿನ ಕಾಲದ ಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹೆಸರು ಪಡೆದ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಫ್ಯಾಮಿಲಿ ಆಗಿತ್ತು. ಈ ಫ್ಯಾಮಿಲಿಯ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರು ಬಗೆ ಬಗೆಯ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಔಷದಿ ಅಂಗಡಿ, ರೇಡಿಯೋ ಶಾಪ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟೇಷನರಿ ಸಾಮಾನುಗಳ ಅಂಗಡಿಗಳು ಮುಖ್ಯವಾದವು. ಬಾಲಕೃಷ್ಣ ನಾಯಕ್, ನರಹರಿ ನಾಯಕ್, ಸುಬ್ಬರಾವ್  ಮತ್ತು ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕ್  ಎಂಬುದು ಈ ಅಣ್ಣ ತಮ್ಮಂದಿರ ಹೆಸರುಗಳು. ಅವರಲ್ಲಿ ಸುಬ್ಬರಾವ್ ಆ ಕಾಲಕ್ಕೆ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಾಗಿದ್ದ ಮತ್ತು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದ ಮೆಡಿಕಲ್ ಶಾಪ್ ಒಂದನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಶಾಪಿನಲ್ಲಿ  ದೊರೆಯದ ಔಷಧಿಗಳಿರಲಿಲ್ಲ. ಹಾಗೆಯೇ ಶ್ರೀನಿವಾಸ ನಾಯಕ್  ಅವರು ಕಾಂಷ್ (KAMSH Radio) ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ರೇಡಿಯೋ ಅಂಗಡಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ರವೀಂದ್ರ ನಾಯಕ್ ಮತ್ತು ಮೋಟಾರ್ ಸೈಕಲ್ ರಿಪೇರಿ

ರವೀಂದ್ರ ನಾಯಕ್  ನರಹರಿ ನಾಯಕ್ ಅವರ ಪುತ್ರ. ನಿರುದ್ಯೋಗಿಯಾಗಿದ್ದ ರವೀಂದ್ರ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್  ಹೊಂದಿದ್ದು ಅದನ್ನು ಕೊಪ್ಪ ಪೇಟೆಯಲ್ಲಿ ಗುಡುಗುಡಿಸುತ್ತಾ ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ. ಹಾಗೆಯೇ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಊರುಗಳಿಗೂ ಅದನ್ನು ಓಡಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದ.  ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬೇರೆಬೇರೆ ಊರುಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಜಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲೂ ಅವನ ಬೈಕ್ ಹಾಜರಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಸೈಕಲ್ಲು ಕೂಡ ಅಪರೂಪವಾಗಿದ್ದ ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರನ ಗುಡುಗುಡು ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್ ತುಂಬಾ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿತ್ತು. ಸುಮಾರು ಏಳು ಅಡಿ ಎತ್ತರವಿದ್ದ ರವೀಂದ್ರನೊಬ್ಬ ಅಜಾನುಬಾಹು ಸೈoಧವನಂತಿದ್ದ. ಆದರೆ ಅವನ ನಿರುದ್ಯೋಗವೊಂದು ದೊಡ್ಡ ಸಮಸ್ಯೆ ಆಗಿತ್ತು.

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್  ರಿಪೇರಿ ವರ್ಕ್ ಶಾಪ್ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ರವೀಂದ್ರ ಬಹು ಬೇಗನೆ ಒಬ್ಬ ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್  ರಿಪೇರಿ ಪರಿಣಿತನಾಗಿಬಿಟ್ಟ. ಅವನ ತಜ್ಞತೆ ಯಾವ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಹೋಯಿತೆಂದರೆ ಅವನು ಟ್ಯೂಬುಗಳೇ ಇಲ್ಲದ ಟೈಯರ್ ಗಳನ್ನು ಬೈಕ್ ನಲ್ಲಿ ಫಿಕ್ಸ್ ಮಾಡುವ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಒಂದನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದು ಬಿಟ್ಟ! ವಿಚಿತ್ರವೆಂದರೆ ಈ ಟೆಕ್ನಾಲಜಿ ಬಳಸಲು ಹಣದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯೇ ಇರಲಿಲ್ಲ! ಏಕೆಂದರೆ ಅವನು ಟೈರಿನಲ್ಲಿ ಟ್ಯೂಬಿನ ಬದಲಿಗೆ ಕೇವಲ ಹುಲ್ಲು ತುಂಬಿಸುತ್ತಿದ್ದ! ಬಹು ಸುಲಲಿತವಾಗಿ ಓಡಾಡುತ್ತಿದ್ದ ರವೀಂದ್ರನ ಬೈಕ್ ನೋಡಿದ ಯಾರಿಗೂ ಅವನು ಟೈರಿನೊಳಗೆ ಹುಲ್ಲು ತುಂಬಿರುವನೆಂಬುವ ವಿಚಾರ ಗೊತ್ತೇ ಆಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ!

ರವೀಂದ್ರ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ

ಒಮ್ಮೆ ಯಾರೋ ರವೀಂದ್ರನ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ನೋಡಿ ಅವನೇಕೆ ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ಮಿ (ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆ) ಸೇರಲು ಪ್ರಯತ್ನ ಮಾಡಬಾರದೆಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸಿದರಂತೆ. ತಡಮಾಡದೇ ರವೀಂದ್ರ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಮಯದಲ್ಲೇ ಹತ್ತಿರದ ಊರೊಂದರಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಸೇನೆಯ ಆಯ್ಕೆ ಕ್ಯಾಂಪೊಂದರಲ್ಲಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡನಂತೆ. ಆ ಕ್ಯಾಂಪಿನ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ಪಂಜಾಬಿ ಸರ್ದಾರ್ಜಿ ಒಬ್ಬರಿಗೆ ರವೀಂದ್ರನ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ತುಂಬಾ ಇಷ್ಟವಾಯಿತಂತೆ. ರವೀಂದ್ರನ ಫೈನಲ್ ಇಂಟರ್ವ್ಯೂ ಆ ಸರ್ದಾರ್ಜಿಯವರೇ ಮಾಡಿದರಂತೆ. ಅವರು ಅವನಿಗೆ ಅವನ ವಿಶೇಷ ಪರಿಣತೆ ಏನೆಂದು ಕೇಳಿದರಂತೆ. ಸ್ವಲ್ಪವೂ ತಡಮಾಡದೇ ರವೀಂದ್ರ ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್  ರಿಪೇರಿ ಎಂದು ಹೇಳಿ ಬಿಟ್ಟನಂತೆ.

ಸರ್ದಾರ್ಜಿಯವವರು ಕೂಡಲೇ ಕೆಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ಮಿಲಿಟರಿ ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್ ಒಂದನ್ನು ತರಿಸಿ ರವೀಂದ್ರನ ಮುಂದೆ ನಿಲ್ಲಿಸಿದರಂತೆ. ಅವರು ರವೀಂದ್ರನಿಗೆ ಒಂದು ಚಾಲೆಂಜ್ ಹಾಕಿದರಂತೆ. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ರವೀಂದ್ರ ಸ್ಥಳದಲ್ಲೇ ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕ್ ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ರಿಪೇರಿ ಮಾಡಬೇಕು ಮತ್ತು ಅದು ಕೇವಲ ಒಂದೇ ಕಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಆಗಬೇಕು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಜಯಗಳಿಸಿದರೆ ಅವನು ಇಂಡಿಯನ್ ಆರ್ಮಿಗೆ ಆಯ್ಕೆಯಾದಂತೆ! ರವೀಂದ್ರ ಆ ಚಾಲೆಂಜ್ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡು ಬಿಟ್ಟನಂತೆ. ಕೂಡಲೇ ಅವನ  ಮುಂದೆ ಒಂದು ಕೆಟ್ಟು ಹೋಗಿದ್ದ ಮಿಲಿಟರಿ ಬೈಕ್ ತಂದಿರಿಸಲಾಯಿತಂತೆ. ತಡಮಾಡದೇ ರವೀಂದ್ರ ಅದರ ಪಾರ್ಟ್ ಗಳನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಿಚ್ಚಿ ಬೈಕಿನ ನ್ಯೂನತೆ ಯನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಅದನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿ ಪುನರ್ಜೋಡಿಸಿ ಬಿಟ್ಟನಂತೆ. ಅದನ್ನು ಮಿಲಿಟರಿ ಆಫೀಸರ್ ಒಬ್ಬ ಪರಿಶೀಲನೆ ಮಾಡಿ ಒಂದು ಕಿಕ್ ಕೊಟ್ಟನಂತೆ. ಅದು ಗುಡುಗುಡನೆ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಆಗುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಸರ್ದಾರ್ಜಿಯವವರು ರವೀಂದ್ರನನ್ನು ಅಭಿನಂದಿಸಿದರಂತೆ.

ಮಿಲಿಟರಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಮತ್ತು ರಶಿಯನ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್

ನಾನು ಈ ಹಿಂದೆಯೇ ಬರೆದಂತೆ ಮಿಲಿಟರಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಎಂ.ಆರ್.ಆರ್.ಅಯ್ಯಂಗಾರ್ ಅವರು ಕೊಪ್ಪದಿಂದ ಶೃಂಗೇರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ನಾಗಲಾಪುರ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿ ಹೊಂದಿದ್ದರಂತೆ. ಅದು ಅವರ ಮಿಲಿಟರಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕೊಟ್ಟ ಜಮೀನಂತೆ. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೃಷಿ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹೂಟೆ ಮಾಡಲು ನೇಗಿಲನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆ ಯಾವ ಉಪಕರಣಗಳೂ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಅಂದಿನ ರಶಿಯಾ ಕೃಷಿ ಯಾಂತ್ರೀಕರಣದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಮುಂದುವರೆದಿತ್ತು. ಹಾಗೂ ಅದು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದೊಡನೆ ತುಂಬಾ ಸ್ನೇಹದಿಂದಿತ್ತು. ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕೂಡ ಕೃಷಿ ವಲಯವನ್ನು ಯಾಂತ್ರೀಕರಣ ಮಾಡಲು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ರಷ್ಯಾದಿಂದ ಒಂದು ಲಾಟ್ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಗಳನ್ನು ಆಮದು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿತು. ಹಾಗೆ ಆಮದಾದ ಒಂದು ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಮಿಲಿಟರಿ ಡಾಕ್ಟರ್ ಅವರಿಗೆ ಅಲಾಟ್ ಆಯಿತು. ಅಂದು ಆ ಟ್ರಾಕ್ಟರಿನ ಬೆಲೆ ೧೦,೦೦೦ ರೂಪಾಯಿಗಳಾಗಿತ್ತು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಕೊಪ್ಪದ  ಜನರು ನೋಡಿದ ಮೊದಲ ಟ್ರ್ಯಾಕ್ಟರ್ ಅದೇ ಆಗಿದ್ದಿರಬಹುದು.  ಅದನ್ನು ಡಾಕ್ಟರ್ ಅವರ ಮನೆಯ ಮುಂದೆ ಇದ್ದ ಶೆಡ್ಡಿನಲ್ಲಿ ಅವರ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ರಾಯಲ್  ಬುಲೆಟ್ ಮೋಟಾರ್ ಬೈಕಿನ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಪಾರ್ಕ್ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಂತೆ.

ಕೊಪ್ಪದ ಟೂರಿಂಗ್ ಟಾಕೀಸ್

ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಕೊಪ್ಪ, ಶೃಂಗೇರಿ ಮತ್ತು ಜಯಪುರಗಳಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಟೂರಿಂಗ್ ಟಾಕೀಸುಗಳಿರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಮಳೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಮುಚ್ಚಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಕೇವಲ ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ ಮಾತ್ರಾ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಟಾಕೀಸ್ ಎಂಬ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಟಾಕೀಸನ್ನು ಹೊಂದುವ ಹೆಮ್ಮೆ ಪಡೆದಿತ್ತು. ನಮ್ಮ ತಂದೆಯವರ ಪ್ರಕಾರ ಕೊಪ್ಪ ಟೂರಿಂಗ್ ಟಾಕೀಸು ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಕೇವಲ ಮೂಕಿ ಸಿನಿಮಾಗಳನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶನ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತಂತೆ. ಆದರೆ ಮೊದಲ ಪ್ರದರ್ಶನದ ದಿನವೇ ದೊಡ್ಡ ಅನಾಹುತ ನಡೆದು ಹೋಯಿತಂತೆ. ಕಾರಣವಿಷ್ಟೇ. ಆ ಸಿನಿಮಾದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಯುದ್ಧದ ಸೀನ್ ಇತ್ತಂತೆ. ಅದು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವಾಗ ಶತ್ರುಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಒಂದು ಕುದುರೆ ಸವಾರರ ತಂಡ ಕುದುರೆಗಳ ಮೇಲೆ ರಣರಂಗಕ್ಕೆ ದೌಡಾಯಿಸಿ ಬಂದಿತಂತೆ. ಆಗ ಒಂದಾಣೆ ಕೊಟ್ಟು ತೆರೆಯ ಮುಂದಿನ ನೆಲದ ಸೀಟಿನಲ್ಲಿ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರು ಕುದುರೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆಯೇ ಬರುತ್ತಿರುವವೆಂದು ಭ್ರಮಿಸಿ  ಎದ್ದು ಹಿಂದಿನ ಸೀಟುಗಳಲ್ಲಿ ಕುರ್ಚಿಗಳಮೇಲೆ ಕುಳಿತಿದ್ದ ಪ್ರೇಕ್ಷಕರನ್ನೆಲ್ಲಾ ನೆಲಕ್ಕೆ ಬೀಳಿಸುತ್ತಾ ಟಾಕೀಸಿನಿಂದ ಹೊರಗೆ ದೌಡಾಯಿಸಿದರಂತೆ!

ಆಮೇಲೆ ಕೊಪ್ಪದಲ್ಲಿ ಡಯಾಸ್ ಎಂಬ ಕಂಟ್ರಾಕ್ಟರ್ ಒಬ್ಬರು ಜೆಎಂಜೆ  (JMJ) ಎಂಬ ಪರ್ಮನೆಂಟ್ ಟಾಕೀಸ್ ಒಂದನ್ನು  ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದ ಪಕ್ಕದಲ್ಲೇ ಕಟ್ಟಿಸಿದರಂತೆ.  ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದ ನಂತರ ಅದನ್ನು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಿದ್ದ ಹನಕೋಡು ಗೋಪಾಲಯ್ಯ ಎಂಬುವ ಜಮೀನ್ದಾರರ ಒಬ್ಬ ಮಗ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದುದು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ ಅವರು ಪ್ರಾಯಶಃ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ದಿನ ನಡೆಸಲಿಲ್ಲ.

----ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ---

(ವಿ.ಸೂ: ನನಗೆ ಈ ಅಧ್ಯಾಯವನ್ನು ಬರೆಯಲು ಸಾಮಗ್ರಿ ಒದಗಿಸಿದವರು ಕೊಪ್ಪದಲ್ಲೇ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದ ಮಾನ್ಯ ವಿಜಯ ಕುಮಾರ್ ಅವರು. ಅವರಿಗೆ ನಾನು ಚಿರ ಋಣಿ ಆಗಿರುತ್ತೇನೆ)

 

 

 

 

ಒಂದು ಊರಿನ ಕಥೆ

ಕೊಪ್ಪ

ಅಧ್ಯಾಯ ೬

ಬಂತು! ಬಂತು!  ನಯಾಪೈಸ  ಬಂತು!  -  ತಂತು! ತಂತು! ಶಂಕರ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಸಮಸ್ಯೆ ತಂತು!

ಅದು ೧೯೫೭ನೇ ಇಸವಿ. ಒಂದು ದಿನ ನಮ್ಮ ಶಾಲೆಯ ಮೇಷ್ಟ್ರಾದ ಶ್ರೀಕಂಠ ಜೋಯಿಸರು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಬಟ್ಟೆಯ ಕೈ ಚೀಲದೊಡನೆ ನಮ್ಮ ಮನೆಗೆ ಬಂದರು. ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಹಣವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ಹರಡಿ ತೋರಿಸಿದರು. ಅವುಗಳು ಆಗ ತಾನೇ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ನಯಾಪೈಸೆ ನಾಣ್ಯಗಳಂತೆ. ಅವುಗಳು  ಒಂದು, ಎರಡು, ಐದು, ಹತ್ತು, ೨೫ ಮತ್ತು  ೫೦ ನಯಾಪೈಸೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಅಂದರೆ ೧೦೦ ನಯಾಪೈಸೆ ಮುಖಬೆಲೆಯ ನಾಣ್ಯಗಳಂತೆ. ನಾವು ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ  ಕಾಸು, ಬಿಲ್ಲೆ, ಅರ್ಧ ಆಣೆ, ೧ ಆಣೆ, ೨ ಆಣೆ, ೪ ಆಣೆ, ೮ ಆಣೆ  ಹಾಗೂ ೧ ರೂಪಾಯಿ  ನಾಣ್ಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರಾ ನೋಡಿದ್ದೆವು. ಹಾಗೂ ಒಂದು ಆಣೆಗೆ ೧೨ ಕಾಸುಗಳು ಮತ್ತು ೧೬ ಆಣೆಗಳಿಗೆ ಒಂದು ರೂಪಾಯಿ ಎಂದು ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೂಡುಲೆಕ್ಕ ಮಾಡುವುದನ್ನು ಕಲಿತಿದ್ದೆವು.

ಆದರೆ ಮೇಷ್ಟ್ರ ಪ್ರಕಾರ ಇನ್ನು ಮುಂದೆ ೧ ಆಣೆಗೆ ೬ ನಯಾಪೈಸೆ ಮತ್ತು ೨ ಆಣೆಗೆ ೧೨ ನಯಾಪೈಸೆ ಸಮವಂತೆ.  ಆದರೆ ೪ ಆಣೆಗೆ ೨೫ ನಯಾಪೈಸೆ, ೮ ಆಣೆಗೆ ೫೦ ನಯಾಪೈಸೆ ಹಾಗೂ ೧ ರೂಪಾಯಿಗೆ ೧೦೦ ನಯಾಪೈಸೆ ಆಗುವುದಂತೆ!  ನಮಗೆ ಇದೊಂದು ಮೋಸದ ಲೆಕ್ಖಚಾರ ಎಂದು ಅನಿಸಿತು. ಏಕೆಂದರೆ  ವೀಳ್ಯದೆಲೆ ಮತ್ತು ಬಾಳೆಹಣ್ಣು ನಾವು ೧ ಆಣೆ ಮತ್ತು  ೨ ಆಣೆಗೆ  ಚಿಲ್ಲರೆ ಮಾರಾಟ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದೆವು. ಹೊಸ ಲೆಕ್ಕದ ಪ್ರಕಾರ ನಮಗೆ ೧೬ ಆಣೆಯಷ್ಟು ಮಾರಾಟ ಮಾಡಿದಾಗ ಕೈಯ್ಯಲ್ಲಿ ೧ ರೂಪಾಯಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ೯೬ ನಯಾಪೈಸೆ ಇರುತ್ತಿತ್ತು. ಇದು ಒಂದು ರೂಪಾಯಿಗೆ ೪ ನಯಾಪೈಸೆ ಕಮ್ಮಿ ಆಗುತ್ತಿತ್ತು!  ಇನ್ನು ಶಂಕರ್ ಬಸ್ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ಉಂಟಾದ ಸಮಸ್ಯೆ ಹೇಳತೀರದು. ಕೊಪ್ಪಕ್ಕೆ ಬಿ ಜಿ ಕಟ್ಟೆಯಿಂದ ೬ ಆಣೆ  ಚಾರ್ಜ್ ಇತ್ತು. ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಪ್ರಕಾರ ಅದು (೨೫+೧೨) ೩೭ ನಯಾಪೈಸೆ.  ಆದರೆ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಪ್ರಕಾರ ಅದು (೬x೬) ಅಂದರೆ ೩೬ ನಯಾಪೈಸೆ ಮಾತ್ರಾ! ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಗುವವರಿಗೂ  ಕೂಡ ಇದೆ ರೀತಿ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು ಬಂದು ಕಂಡಕ್ಟರ್ಗಳ ಸಮಸ್ಯೆ ಜಟಿಲವಾಯಿತು. ಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಬಗೆ ಹರಿದು ನಯಾಪೈಸೆ ಜಮಾನಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ತುಂಬಾ ಸಮಯ ಬೇಕಾಯಿತು.  ಮುಂದೆ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ೧ ಜೂನ್  ೧೯೬೪ ರಿಂದ  ನಯಾಪೈಸೆ ಹೆಸರನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿ ಅದನ್ನು ಕೇವಲ ಪೈಸೆ ಎಂದು ಮಾಡಿತು.

ಕೊಪ್ಪ ಬಸ್ ಸ್ಟಾಂಡ್ ಟಿಕೆಟ್ ಕೌಂಟರ್, ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಮತ್ತು ಕಾಮತ್ ಅವರು

ಶಂಕರ್ ಕಂಪನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಬಸ್ಸುಗಳೂ ಕೊಪ್ಪ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಬಂದು ಹೋಗಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಅಲ್ಲಿಂದ ಹೊರಡುವ ಪ್ರಯಾಣಿಕರಿಗೆ ನಿಲ್ದಾಣದಲ್ಲೇ ಒಂದು ಮೇಜಿನ ಹಿಂದೆ ಕುಳಿತಿರುತ್ತಿದ್ದ ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಮತ್ತು ಕಾಮತ್ ಎಂಬ ಇಬ್ಬರು ಕಂಪನಿಯ ಪರವಾಗಿ ಟಿಕೆಟ್ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಡ್ಡ ಪಂಚೆ ಧರಿಸಿದ ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಕಂಪನಿಯ ಒಂದು ಬ್ರಾಂಡ್ ಆಗಿ ಬಿಟ್ಟಿದ್ದರು. ಕಾಮತ್ ಅವರು ಮಾತ್ರ ಪ್ಯಾಂಟ್ ಮತ್ತು ಬುಷ್ ಶರ್ಟ್ ಧರಿಸಿ ತುಂಬಾ ಟೀಕುಟಾಕಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣದೊಳಗೆ ಬರುತ್ತಿದ್ದಂತೇ ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಏರು ದ್ವನಿಯಲ್ಲಿ ಆ ಬಸ್ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತಾ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ: ಯಾರ್ರೀ ಜಯಪುರ,ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರ್, ಆಲ್ದೂರ್, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರ್, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರ್, ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರ್  ಅಥವಾ ಯಾರ್ರೀ ಕುದುರೆಗುಂಡಿ, ಎನ್  ಆರ್ ಪುರ, ಶಿವಮೊಗ್ಗಾ, ಶಿವಮೊಗ್ಗಾ, ಶಿವಮೊಗ್ಗಾ ಎಂದು) ಮೈಕಿನಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದಷ್ಟು  ಗಟ್ಟಿಯಾಗಿ ಕೂಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಟಿಕೆಟ್ ನೀಡಲು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಸ್ಸೂ  ಮೂರ್ತಿರಾಯರು ಅಥವಾ ಕಾಮತ್ ಅವರು ಸೀಟುಗಳನ್ನು ಎಣಿಕೆ ಮಾಡಿ ಅದು ಗೇಟ್ ಪಾಸಿಗೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಆದ ಮೇಲೆಯೇ ನಿಲ್ದಾಣ ಬಿಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದ್ದರಿಂದ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಅವರಿಂದ ಸಹಿ ಪಡೆದ ಗೇಟ್ ಪಾಸ್ ದೊರೆತ ಮೇಲೆಯೇ ಸೀಟಿ ಹೊಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ.

 

ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಕೇವಲ ಒಂದು ಸೀಟ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಬಂದು ಬಸ್ಸು ಹೊರಡಲು ೧೫ ರಿಂದ ೨೦ ನಿಮಿಷಗಳು ತಡವಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಇಂತಹ ಪ್ರಸಂಗಗಳು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ತಾಳ್ಮೆಯ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮಾಡಿದಂತಿರುತ್ತಿತ್ತು. ಎಷ್ಟೋ ಬಾರಿ ಎಲ್ಲ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಟಿಕೆಟ್ ಚೆಕ್ ಮಾಡುವಾಗ ಅದರಲ್ಲಿ ಬೇರೆ ಊರಿನಿಂದ ಬಂದ ಒಬ್ಬರು ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಥ್ರೂ ಟಿಕೆಟ್ ಇರುವುದು ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು! ಅದು ಗೇಟ್ ಪಾಸಿನಲ್ಲಿ ಎಂಟ್ರಿ ಆಗದೇ ಇರುವುದೇ ಒಂದು ಸೀಟ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು.

 

ಶಂಕರ್ ಕಂಪನಿಯ ಆಫೀಸ್ ಮತ್ತು ವರ್ಕ್ ಶಾಪ್

ಶಂಕರ್ ಕಂಪನಿಯ ಬಸ್ಸುಗಳು ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟು ನಿಂತು ಹೋಗುವ ಪ್ರಸಂಗಗಳನ್ನು ನಾವು ಕೇಳಿರಲೇ ಇಲ್ಲ. ಕಂಪನಿಯ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ವರ್ಕ್ ಶಾಪ್ ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕೆ ಸೇರಿದಂತಿದ್ದ ಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಆಫೀಸ್ ಪಟ್ಟಣದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದುವು.  ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಸ್ ಕೂಡಾ ವರ್ಕ್ ಶಾಪ್ ನೊಳಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಪರೀಕ್ಷೆಗೊಂಡ ನಂತರವೇ ಕೊಪ್ಪ ಬಸ್ ನಿಲ್ದಾಣಕ್ಕೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಮನೋಹರ ರಾವ್ ಎಂಬುವವರು ವರ್ಕ್ ಶಾಪಿನ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜವಾಬ್ದಾರಿ ಹೊತ್ತಿದ್ದರು. ಕಂಪನಿಯ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾದ ರಮೇಶ್ ರಾವ್ ಮತ್ತು ಮನೋಹರ ರಾವ್ ಅವರಿಗೆ ಆಫೀಸ್ ಒಳಗೆ ವಿಶೇಷ ಕ್ಯಾಬಿನ್ಗಳು ಇದ್ದುವಂತೆ. ಆಫೀಸ್ ನಲ್ಲಿ ನೌಕರರ ಸಂಖ್ಯೆ ಕೂಡ ತುಂಬಾ ದೊಡ್ಡದಿತ್ತಂತೆ. ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕಂಪನಿಯ ಆಡಳಿತ ವರ್ಗ ಕಂಪನಿಯ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ಚಟುವಟಿಕೆಯನ್ನು ತುಂಬಾ ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಹಾಗೂ ಲಾಭಕರವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿತ್ತು.

"ಸಹಕಾರ ಸಾರಿಗೆ"

ಶಂಕರ್ ಕಂಪನಿಯ ಹೆಸರು ಇಂದು ಕೇವಲ ನೆನಪು ಮಾತ್ರಾ. ಆದರೆ ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತುಂಬಾ ಸಂತೋಷ ಕೊಡುವ ವಿಚಾರವೆಂದರೆ, ಕಂಪನಿ ಮುಚ್ಚುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ನೌಕರ ವರ್ಗ ಅದರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡು "ಸಹಕಾರ ಸಾರಿಗೆ" ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಸಾಮರ್ಥ್ಯದಿಂದ ನಡೆಸಿದ್ದು. ಆದರೆ ದುರದೃಷ್ಟವೆಂದರೆ ಆಮೇಲೆ ಸಹಕಾರ ಸಾರಿಗೆ ಕೂಡ ಮುಚ್ಚಿಹೋಗಿ, ಅದು ಓಡಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಬಸ್ಸುಗಳೆಲ್ಲಾ ಗತಿ ಇಲ್ಲದಂತಾಗಿರುವ ಫೋಟೋಗಳು ಕಣ್ಣೀರನ್ನು ತರುವಂತಾಗಿವೆ.

----ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ---

 

ಒಂದು ಊರಿನ ಕಥೆ

ಕೊಪ್ಪ

ಅಧ್ಯಾಯ ೫

ಶಂಕರ್ ಮೋಟಾರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್  ಕಂಪನಿ ಮೊದಲು ಲೋಕಸೇವಾನಿರತಎಂ.ಎಸ್.ದ್ಯಾವೇಗೌಡರ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿತ್ತಂತೆ.   ಅವರು ಅದನ್ನು ಉಡುಪಿ ಮೂಲದ ಆರೂರು ಲಕ್ಷ್ಮೀನಾರಾಯಣ ರಾವ್  (ಎ.ಎಲ್. ಎನ್.ರಾವ್ ) ಅವರ ಕಂಪನಿಗೆ   ಲೀಸ್ ಮಾಡಿ ಕೊಟ್ಟರಂತೆ. ಪ್ರಾಯಶಃ ಅದು ೧೯೫೦ನೇ ಇಸವಿಯ ಹತ್ತಿರದಲ್ಲಿರಬೇಕು. ಎ.ಎಲ್. ಎನ್.ರಾವ್ ಅವರ ಒಡೆತನದಲ್ಲಿ ನನಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ದಕ್ಷಿಣ ಕನ್ನಡದ ಶಂಕರ್ ವಿಠಲ್ ಮೋಟಾರ್ ಸರ್ವಿಸ್ ಮತ್ತು ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಯ ಯುನೈಟೆಡ್ ರೋಡ್ವೇಸ್ ಕೂಡಾ ಸೇರಿದ್ದುವು. ಆಮೇಲೆ ಮಾಂಡೋವಿ ಮೋಟಾರ್ ಕೂಡ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಈ ಕಂಪೆನಿಗಳೆಲ್ಲಾ ತುಂಬಾ ವೃತ್ತಿಪರವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಲಾಭದಾಯಕವಾಗಿ ನಡೆಯುವಂತೆ ಆಡಳಿತವರ್ಗ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು.

ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು  ಶ್ರೀಮಂತರು ಕೇವಲ ಒಂದೊಂದೇ ಬಸ್ ಓಡಿಸುವ ಲೈಸೆನ್ಸ್ ಪಡೆದು ವ್ಯವಹಾರ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರಂತೆ. ಆದರೆ ಶಂಕರ್ ಟ್ರಾನ್ಸ್ಪೋರ್ಟ್ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ತೀವ್ರ ಪೈಪೋಟಿಯ ಮುಂದೆ ಅವುಗಳು ಕ್ರಮೇಣ ನಷ್ಟ ಅನುಭವಿಸ ತೊಡಗಿದವಂತೆ. ಇಂತಹ ಬಸ್ಸುಗಳ ಹಿಂದೊಂದು ಮುಂದೊಂದು ಶಂಕರ್ ಬಸ್ ಓಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅವುಗಳ ಕಲೆಕ್ಷನ್ ಸಂಪೂರ್ಣ ಬಿದ್ದುಹೋಗುವಂತೆ ಮಾಡಲಾಯಿತಂತೆ. ಆ ಬಸ್ಸುಗಳ ಮಾಲೀಕರು ಕೊನೆಗೆ ತಮ್ಮ ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಲೈಸನ್ಸ್ ಸಮೇತ ಶಂಕರ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಮಾರಿಬಿಟ್ಟರಂತೆ.

ನಾವು ನೋಡಿದಂತೆ ಕೊಪ್ಪದಿಂದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿಗೆ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ೮ ಗಂಟೆಗೆ ಮಲ್ಲಿಕಾರ್ಜುನ ಎಂಬ ಬಸ್ ಹೊರಡುತ್ತಿತ್ತು. ಮತ್ತು ಶಾರದಾಂಬ ಎಂಬ ಬಸ್ ಶೃಂಗೇರಿಯಿಂದ ನಮ್ಮ ಬಿ.ಜಿ.ಕಟ್ಟೆಗೆ ೧೧ ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಬರುತ್ತಿತ್ತು. ಅದು ಮುಂದೆ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೇ ಶೃಂಗೇರಿಯಿಂದ ಬೆಳಿಗ್ಗೆ ಮಲ್ನಾಡ್ ಪ್ಲಾಂಟರ್ಸ್ ಮೋಟಾರ್ ಸರ್ವೀಸ್ (ಎಂ.ಪಿ.ಎಂ.) ಎಂಬ ಬಸ್ ಬೀರೂರಿಗೆ ಹೊರಡುತ್ತಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈ ಬಸ್ಸುಗಳೆಲ್ಲಾ ಶಂಕರ್ ಕಂಪನಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದುವು. ಪ್ರಾಯಶಃ ಆ ಹೆಸರುಗಳು ಅವುಗಳ ಮೊದಲಿನ ಮಾಲೀಕರು ಇಟ್ಟ ಹೆಸರುಗಳಾಗಿರಬೇಕು.

ಉದ್ದ ಮೂತಿಯ ಬಸ್ಸುಗಳು “ಮುಂಡು”  ಬಸ್ಸುಗಳಾದುದು!

ಒಂದು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಸ್ಸು ಮತ್ತು ಲಾರಿಗಳಿಗೆ ಎಂಜಿನ್ಗಳು ಅವುಗಳ ಮುಂದೆ ಚಾಚಿದ ಮೂತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕಬ್ಬಿಣದ ರಾಡ್ ಮೂತಿಯಲ್ಲಿ ತೂರಿಸಿ ತಿರುಗಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಹೊಸದಾಗಿ ಬರುವ ಬಸ್ಸುಗಳಿಗೆ ಮೂತಿಯಿಲ್ಲದ್ದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು "ಮುಂಡು" ಬಸ್ಸುಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲಾರಂಭವಾಯಿತು.  ಅವುಗಳ ಎಂಜಿನ್, ಡ್ರೈವರ್ ಸೀಟಿನ ಹತ್ತಿರವೇ ಇದ್ದು ಕೀಲಿಕೈ ತಿರುಗಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸ್ಟಾರ್ಟ್ ಮಾಡಲು ಅನುಕೂಲವಿತ್ತು. ನಾವು ಬಸ್ ನೋಡುವ ವೇಳೆಗೆ ಉದ್ದ ಮೂತಿಯ ಬಸ್ಸುಗಳು ಕೇವಲ ಎರಡು ಅಥವಾ ಮೂರು ಮಾತ್ರಾ ಇದ್ದುವು.

ಅವುಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ಘಾಟಿಯಿರುವ ರಸ್ತೆಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರಲ್ಲಿ ಕೊಪ್ಪದಿಂದ ಕಳಸಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಬಸ್ ಒಂದು. ಆ ಬಸ್ಸಿನ ಡ್ರೈವರ್ ತಿಮ್ಮಪ್ಪ ಎಂಬುವವರು ಬಸರೀಕಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕಳಸ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಹೆಸರು ಪಡೆದಿದ್ದರು. ಯಾರು ಎಲ್ಲಿ ಕೈ ತೋರಿಸಿದರೂ ಬಸ್ ನಿಲ್ಲಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಅವರು, ಆ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಮಾಮೂಲಾಗಿ ಪ್ರಯಾಣಿಸುವ ಜನರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನೂ ಹೇಳಬಲ್ಲವರಾಗಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲದೆ ಅವರ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಬಸ್ಸಿನಿಂದ ಇಳಿಸಲು ತುಂಬಾ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ೧೯೬೨ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ನನ್ನ  ಉಪನಯನಕ್ಕೆ ಹೊರನಾಡಿಗೆ ಹೋಗುವಾಗ ತಿಮ್ಮಪ್ಪನವರ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಕಳಸದವರೆಗೆ ಪ್ರಯಾಣ ಮಾಡಿದ್ದು ನೆನಪಿಗೆ ಬರುತ್ತಿದೆ.

ತಿಮ್ಮಪ್ಪನವರಷ್ಟೇ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಡ್ರೈವರ್ ಅಂದರೆ ಮಲ್ಲಿಕಾಜುನ ಬಸ್ಸಿನ ಎಲ್ಲಪ್ಪನವರು. ಆಜಾನುಬಾಹು ಎಲ್ಲಪ್ಪ ನವರು "ಮಾತು ಕಡಿಮೆ ಹೆಚ್ಚು ದುಡಿಮೆ" ಎಂಬ ತತ್ವ ಪಾಲಿಸುತ್ತಾ ತುಂಬಾ ಗಾಂಭೀರ್ಯದಿಂದ ಬಸ್ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವರ್ಷ ನಮ್ಮ ತಂದೆ ಅಥವಾ ದೊಡ್ಡ ಅಣ್ಣ ಪ್ರತಿ ಮಂಗಳವಾರ ಒಂದು ಎತ್ತಿನ ಗಾಡಿಯಷ್ಟು ಬಾಳೆಕಾಯಿಗಳನ್ನು ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರು ಸಂತೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ  ಬಸ್ ಕಂಡಕ್ಟರ್ ಡ್ಯೂಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣಿಕರ ಸಾಮಾನುಗಳನ್ನು ಬಸ್ಸಿನ ಟಾಪ್ ಮೇಲೆ ಹಾಕುವುದೂ ಸೇರಿತ್ತು. ಆದರೆ ಸ್ವಲ್ಪ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅವನ ಆ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ತೆಗೆದು ಹಾಕಲಾಯಿತು. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಎಲ್ಲಪ್ಪನವರ ಮಲ್ಲಿಕಾಜುನ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಅದನ್ನು ಒಯ್ಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಎಲ್ಲಪ್ಪನವರು ತುಂಬಾ ಸಹಕಾರ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದುದು ನಮಗೆ ಗೊತ್ತಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಹಾಗೆಯೆ ನಮ್ಮೂರಿನಿಂದ ಕೆಲವು  ಮದುವೆ  ದಿಬ್ಬಣಗಳು ಎಲ್ಲಪ್ಪನವರ ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಗುಂಬೆ ಮತ್ತಿತರ ಊರುಗಳಿಗೆ ಹೋಗಿದ್ದವು. ಎಲ್ಲಪ್ಪನವರು ನಮ್ಮೂರ  ರಸ್ತೆ ಚೆನ್ನಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಬೆಳವಿನಕೊಡಿಗೆ ಮನೆಯವರೆಗೆ ಬಸ್ ತರುತ್ತಿದ್ದರು. ಅವರು ಡ್ರೈವರ್ ಕೆಲಸ ಮಾತ್ರವಲ್ಲದೇ ಬೇರೆ ಬಿಸಿನೆಸ್ ಕೂಡ ಮಾಡಿ ತುಂಬಾ ಹಣ ಗಳಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆಂದು ಮುಂದೆ ನಮಗೆ ತಿಳಿದು ಬಂತು. ಆದರೆ ಅವರು ತಮ್ಮ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಸೇವೆ ಎಂದೂ ಮರೆಯುವಂತದಲ್ಲ.

ಶಂಕರ್ ಕಂಪನಿಯ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ

ಕೊಪ್ಪದಿಂದ ಚಿಕ್ಕಮಗಳೂರಿಗೆ ಹೋಗುವ ಜಯಪುರ ಮತ್ತು ಬಾಳೆಹೊನ್ನೂರು  ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಶಂಕರ್ ಕಂಪನಿಯ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯತೆ  (Monopoly) ಇತ್ತು.  ಅದನ್ನು ಕಂಪನಿ ತುಂಬಾ ಜೋಪಾನವಾಗಿ ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿತ್ತು. ಆದರೆ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಗೆ ನರಸಿಂಹರಾಜಪುರದ ಮೂಲಕ ಹೋಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಉದಯ ಮೋಟಾರಿನ ಎರಡು ಬಸ್ಸುಗಳು ಪೈಪೋಟಿ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಶಂಕರ್ ಕಂಪನಿಯ ಎಲ್ಲಾ ಬಸ್ಸುಗಳು ಟಾಟಾ ಮರ್ಸಿಡಿಸ್ ಬೆನ್ಜ್ (Benz) ಬಸ್ಸುಗಳೇ ಆಗಿದ್ದವು. ಆದರೆ ಉದಯ ಮೋಟಾರ್ ಲೆಯ್ಲ್ಯಾಂಡ್ (Leyland) ಬಸ್ಸುಗಳನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅದರ ಹತ್ತಿರ ಒಂದೆರಡು ಫಾರ್ಗೋ ಮತ್ತು ಡಾಡ್ಜ್ ಬಸ್ಸುಗಳೂ ಇದ್ದುವು. 

ಶೃಂಗೇರಿ-ಕೊಪ್ಪ-ತೀರ್ಥಹಳ್ಳಿ-ಶಿವಮೊಗ್ಗ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಸಿ.ಕೆ. ಎಂ.ಎಸ್  (CKMS)  ಕಂಪನಿ ಒಂದು ಲೆಯ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಬಸ್ಸನ್ನು ಓಡಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ನನ್ನ ಶಿವಮೊಗ್ಗೆಯ ಮೊಟ್ಟ  ಮೊದಲ ಪ್ರಯಾಣ ೧೯೬೨ನೇ ಇಸವಿಯಲ್ಲಿ ಈ  ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಆಗಿತ್ತು. ಅದರ ಡ್ರೈವರ್ ೭ ಅಡಿ ಎತ್ತರದ ಆಜಾನುಭಾಹು ವಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪರ್ಸನಾಲಿಟಿ ಗಲಿವರನಂತೆ ತೋರುತ್ತಿತ್ತು. ಅವರು ಬಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ತಲೆ ಬಗ್ಗಿಸಿ ಕುಳಿತುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು!

----ಮುಂದುವರಿಯುವುದು ---

(ಆ ಕಾಲದ ಬಸ್ಸುಗಳ ಮೂರು ಫೋಟೋಗಳು)